واقعیت امنیت وی‌پی‌ان: وی‌پی‌ان چه چیزی را محافظت می‌کند و چه چیزی را نه؟

واقعیت امنیت وی‌پی‌ان: وی‌پی‌ان چه چیزی را محافظت می‌کند و چه چیزی را نه؟

بسیاری از ما وقتی دکمه «اتصال» یا Connect را در وی‌پی‌ان خود فشار می‌دهیم، احساس می‌کنیم که یک زره فولادی نامرئی دورمان کشیده شده است. تصور رایج این است که با روشن شدن وی‌پی‌ان، دیگر هیچ‌کس نمی‌تواند ما را ببیند و هیچ خطری ما را تهدید نمی‌کند. اما واقعیت کمی پیچیده‌تر است.

امنیت وی‌پی‌ان موضوعی است که اغلب بین تبلیغات اغراق‌آمیز و واقعیت‌های فنی گم می‌شود. اگر شما هم جزو ایرانیان خارج از کشور هستید که برای دسترسی به همراه‌بانک‌ها یا سایت‌های دولتی ایران از سرویس‌هایی مثل زیبال وی‌پی‌ان استفاده می‌کنید، بسیار مهم است که بدانید این ابزار دقیقاً کجا از شما محافظت می‌کند و کجا مسئولیت امنیت هنوز با خود شماست.

وی‌پی‌ان دقیقاً چه کار می‌کند؟ (بخش خوب ماجرا)

برای درک امنیت، باید بدانید وی‌پی‌ان (شبکه خصوصی مجازی) در اصل یک تونل است. وقتی شما وی‌پی‌ان خود را روشن می‌کنید، ترافیک اینترنت شما بسته‌بندی شده، رمزگذاری می‌شود و از طریق یک سرور واسط (مثلاً سروری در تهران) به مقصد نهایی می‌رسد.

این فرآیند سه لایه محافظتی مهم ایجاد می‌کند:

1. پنهان‌سازی آدرس IP: سایت مقصد (مثلاً سایت بانک ملت یا ملی و..) دیگر آدرس واقعی شما را نمی‌بیند. آن‌ها فقط آدرس سرور وی‌پی‌ان در ایران را می‌بینند. این همان چیزی است که به شما اجازه می‌دهد از سد محدودیت‌های جغرافیایی (Geo-blocking) عبور کنید.

2. رمزگذاری در برابر ISP: شرکت ارائه‌دهنده اینترنت شما در خارج از کشور (مثلاً Vodafone یا Bell) نمی‌تواند ببیند که شما دقیقاً به چه سایتی سر می‌زنید یا چه داده‌ای می‌فرستید. آن‌ها فقط می‌بینند که شما به یک سرور متصل هستید و حجم مشخصی داده رد و بدل می‌شود.

3. امنیت در وای‌فای عمومی: اگر در یک کافه یا فرودگاه از وای‌فای رایگان استفاده می‌کنید، وی‌پی‌ان مانع از آن می‌شود که هکرهای احتمالی در آن شبکه بتوانند اطلاعات شما را شنود کنند.

وی‌پی‌ان چه چیزی را محافظت نمی‌کند؟ (خطرات پنهان)

اینجا جایی است که باید هوشیار باشید. وی‌پی‌ان یک ابزار «حریم خصوصی» و «تغییر موقعیت» است، نه یک آنتی‌ویروس یا فایروال هوشمند. موارد زیر خارج از دایره امنیت وی‌پی‌ان قرار دارند:

۱. فیشینگ و صفحات جعلی (مهم‌ترین خطر)

اگر شما با وی‌پی‌ان روشن وارد یک لینک آلوده شوید که شبیه درگاه پرداخت شاپرک یا صفحه ورود اینترنت‌بانک طراحی شده است، وی‌پی‌ان نمی‌تواند شما را نجات دهد.وی‌پی‌ان ترافیک شما را تا رسیدن به آن صفحه جعلی رمزگذاری می‌کند، اما شما با دست خودتان رمز دوم و اطلاعات کارتتان را تقدیم سارقان می‌کنید. همیشه آدرس بار (URL) مرورگر را چک کنید.

۲. بدافزارها و ویروس‌ها (Malware)

اگر فایلی را دانلود کنید که حاوی ویروس است، وی‌پی‌ان جلوی دانلود آن را نمی‌گیرد. فایل مخرب از داخل تونل امن وی‌پی‌ان عبور کرده و صحیح و سالم روی دستگاه شما می‌نشیند! برای مقابله با این خطر، شما نیاز به آنتی‌ویروس دارید، نه وی‌پی‌ان.

۳. کوکی‌ها و لاگین‌های مرورگر

بسیاری از شرکت‌های تبلیغاتی (مانند گوگل یا فیس‌بوک) برای ردیابی شما لزوماً به IP نیاز ندارند. اگر در مرورگر خود به حساب کاربری گوگل (Gmail) لاگین باشید، حتی با تغییر IP هم آن‌ها می‌دانند «شما» چه کسی هستید. کوکی‌های ذخیره شده در مرورگر می‌توانند هویت و رفتار شما را حتی با وجود وی‌پی‌ان ردیابی کنند.

تفاوت HTTPS و VPN چیست؟

امروزه اکثر وب‌سایت‌های معتبر (از جمله بانک‌ها و فروشگاه‌های آنلاین) از پروتکل HTTPS (آن قفل کوچک کنار آدرس بار) استفاده می‌کنند.

• HTTPS: محتوای پیام شما را رمزگذاری می‌کند تا فقط شما و سرور مقصد (بانک) بتوانید آن را بخوانید.

• VPN: علاوه بر محتوا، مبدا و مقصد شما را هم برای ناظران بیرونی (مثل ISP) پنهان می‌کند.

ترکیب این دو، امنیت بسیار بالایی ایجاد می‌کند. اما به یاد داشته باشید که HTTPS هم مانند وی‌پی‌ان، جلوی فیشینگ را نمی‌گیرد (سایت‌های کلاهبرداری هم می‌توانند قفل سبز داشته باشند). برای اطلاعات بیشتر در مورد تنظیمات امنیتی، می‌توانید به صفحه راهنمای اتصال مراجعه کنید.

چک‌لیست امنیتی برای ایرانیان خارج از کشور

وقتی برای انجام کارهای بانکی یا اداری ایران از زیبال وی پی ان استفاده می‌کنید، این نکات را رعایت کنید تا امنیت کامل داشته باشید:

• آنتی‌ویروس به‌روز داشته باشید: قبل از هر کاری مطمئن شوید سیستم شما پاک است.

• آدرس‌ها را تایپ کنید: برای ورود به بانک، روی لینک‌های ارسالی در تلگرام یا اس‌ام‌اس کلیک نکنید. آدرس بانک را خودتان تایپ کنید.

• کش مرورگر را پاک کنید: گاهی کوکی‌های قدیمی موقعیت واقعی شما را لو می‌دهند. استفاده از حالت Incognito (ناشناس) در مرورگر پیشنهاد می‌شود.

• کیل‌سوییچ (Kill Switch): اگر از نرم‌افزارهای تخصصی استفاده می‌کنید، مطمئن شوید قابلیت Kill Switch فعال است تا در صورت قطع شدن لحظه‌ای وی‌پی‌ان، اینترنت شما قطع شود و IP واقعی‌تان لو نرود.

جمع‌بندی

وی‌پی‌ان ابزاری قدرتمند برای بازگرداندن دسترسی شما به سرویس‌های ایران و رمزگذاری مسیر ارتباطی شماست. اما این ابزار جایگزین هوشیاری شما نمی‌شود. امنیت وی‌پی‌ان محدود به انتقال داده‌هاست؛ امنیتِ مقصد و محتوایی که روی آن کلیک می‌کنید، همچنان در دستان شماست.

برای درک بهتر نحوه عملکرد سرویس ما و حفظ امنیت‌تان، پیشنهاد می‌کنیم سری به وبلاگ ما بزنید و سایر مقالات آموزشی را مطالعه کنید.

نکته ایمنی: زیبال وی‌پی‌ان هیچ‌گونه دسترسی به اطلاعات حساب بانکی، رمزهای عبور یا تراکنش‌های شما ندارد. تمام ترافیک شما به صورت رمزگذاری شده منتقل می‌شود.